Ankara’yı anlamak isteyenlerin yaptığı en büyük hata, idareyi sadece binalarda ve resmî yazılarda aramalarıdır. Oysa bu şehirde düzen, çoğu zaman yüksek sesle konuşmaz. Ankara’da idare, bağırmaz; hatırlatır. Sert görünmez; yerini bilir. Bu yüzden de çoğu zaman fark edilmez. Fark edilmeyen düzen ise en sağlam olandır.

Bu şehirde hukuk, insanın tepesine inen bir sopa gibi durmamıştır. Daha çok, yürürken ayağın takılmasını engelleyen görünmez bir sınır çizgisi gibidir. İnsanlar neyin yapılmayacağını çoğu zaman kanun maddesinden değil, şehir hayatının kendisinden öğrenmiştir. Ankara’nın asıl gücü de buradadır. Yazılı metinlerden önce, yerleşmiş bir ölçü vardır.

Yerel idare dediğimiz şey de Ankara’da hiçbir zaman abartılı bir kudret gösterisine dönüşmemiştir. Yönetmek, burada buyurmak anlamına gelmez. Daha çok idare etmek, yani ayakta tutmak demektir. Şehrin ritmini bozmadan, hayatın akışını kesmeden… Ankara’nın idare anlayışı, aceleci değildir. Acele eden şehirler hata yapar. Ankara, hatadan çok gecikmeyi tercih eden bir şehirdir.

Bu gecikme, zayıflık değildir. Bilakis, düşünmenin işaretidir. Ankara’da kararlar hemen alınmaz, ama alındığında da kolay kolay geri dönülmez. Çünkü burada karar, bir kişinin hevesiyle değil, şehrin kaldırabileceği ağırlıkla ölçülür. Bu yüzden Ankara’da idare, gösterişli değildir; dayanıklıdır.

Hukukla idare arasındaki ilişki de bu dayanıklılığı besler. Hukuk, idareyi kilitlemez; idare de hukuku esnetip boğmaz. İkisi arasında sessiz bir anlaşma vardır. Bu anlaşma bozulduğunda şehir huzursuz olur. Ankara, bu huzursuzluğu sevmez. O yüzden aşırılıklardan kaçınır. Ne fazla sertleşir, ne tamamen gevşer.

Ankara’nın bu tavrı, kriz zamanlarında daha iyi anlaşılır. Devletin sarsıldığı, merkezlerin kararsız kaldığı dönemlerde bile bu şehirde hayat tamamen raydan çıkmamıştır. Çünkü burada düzen, tek bir kapıya bağlı değildir. Bir kapı kapanırsa, diğerinden girilir. İdare çöker gibi olduğunda, alışkanlıklar devreye girer. Hukuk sessizleştiğinde, toplumsal ölçü konuşur.

İşte bu yüzden Ankara’da idare, bir meslekten çok bir terbiye meselesidir. Yönetici olmak, yüksek sesle konuşmak değil; şehri dinlemeyi bilmektir. Ankara, kendisini dinlemeyi bilenleri sever. Gürültü çıkaranları ise bir süre sonra yorar.

Bu şehirde düzen, gösterişten değil, sabırdan doğar. Sabır, Ankara’nın en az konuşulan ama en çok çalışan özelliğidir. Sabırlı şehirler ayakta kalır. Acele edenler tarih sahnesinden çabuk silinir. Ankara, bu gerçeği çok erken öğrenmiştir.